ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ : ತಾಜುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಮಿತಿ (ನ್ಯಾಯ ಪೀಠ), ಶಿವಮೊಗ್ಗ.
ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನದಂದು ಮಕ್ಕಳ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಸತ್ಯ, ಅಹಿಂಸೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನ. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಹಿಂಸೆ ಮಾನವಕುಲದ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನಂಬಿಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪ. ಆದರೆ ಈ ದಿನ ನಾವು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು—ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಮಗು, ಮಹಿಳೆ, ವೃದ್ಧ, ಅನಾಥ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನಾವು ನೀಡುವ ಉತ್ತರವೇ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಾವು ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಹಿಂಸೆ ಎಂದರೆ ಹೊಡೆಯದಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅಹಿಂಸೆ ಎಂದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಮಗುವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ಹಿಂಸೆ; ಆದರೆ ಅವಮಾನಿಸುವುದು, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ದೂರ ಮಾಡುವುದು, ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕತೆಗೆ ದೂಡುವುದು, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು, ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಶೋಷಣೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವುದೂ ಹಿಂಸೆಯೇ.
ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವುದು, ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು, ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದೂ ಹಿಂಸೆಯೇ. ವೃದ್ಧರ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅನಾಥ ಮಗುವಿನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರನ್ನು ಅವಕಾಶಗಳಿಂದ ವಂಚಿಸುವುದೂ ಅಹಿಂಸೆಯ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ.
ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ, “ಅಹಿಂಸೆ ದುರ್ಬಲರ ಆಯುಧವಲ್ಲ; ಅದು ಬಲಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳ ಆಯುಧ.” ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ನಾವು “ಕಾರ್ಮಿಕ” ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಕೈಯಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಪೆನ್ನು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆಟವಾಡಬೇಕಾದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಕೈಗಳು ಏಕೆ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿವೆ?
ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಕಿರುಕುಳ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, “ಅದು ಅವರ ಮನೆಯ ವಿಷಯ” ಎಂದು ನಾವು ಮೌನವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಮೌನವೇ ಮತ್ತೊಂದು ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಹುದು. ಕುಟುಂಬದ ಆರೈಕೆಯಿಂದ ವಂಚಿತ ಮಗುವಿಗೆ ಕೇವಲ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರೀತಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಗೌರವ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಭರವಸೆ ಅಗತ್ಯ.
ಪೋಷಕರೇ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆ ಮೊದಲ ರಕ್ಷಣಾ ಕೋಟೆ : ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೊದಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪೋಷಕರದ್ದಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಕಲಿಸುವಾಗ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಬೇಕು; ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡರೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಪರ್ಶ, ಅಪರಿಚಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಕೇಳುವ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
“ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಾದರೆ ಮೊದಲು ನನ್ನ ಬಳಿ ಹೇಳು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ” ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪೋಷಕರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಭಯದಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಮಗು ಮೌನವಾಗಬಹುದು; ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಮಗು ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ :ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ ಕೇವಲ ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲ. ಶಾಲೆಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಕ್ಕಳ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ, ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನ, ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಸಮಾಜವೂ ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬಾರದು. ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮೌನವಾಗಬಾರದು. ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ಮಗು ಕಂಡಾಗ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಅನುಮಾನ ಬಂದಾಗ “ನಮಗೇಕೆ?” ಎಂದು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬಾರದು.
ಮಹಿಳೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎಂದರೆ ಕುಟುಂಬದ ಸುರಕ್ಷತೆ : ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮನೆ ಮಗುವಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮನೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವು ನೀಡಬೇಕು. ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಬೇಕು. ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜೂನಿಯರ್ ಅವರ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ—“ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಬೆಳಕು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಬಲ್ಲದು.” ಅನ್ಯಾಯ ಕಂಡಾಗ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆಯ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ; ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ 1098, ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ 181, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ 14567 ಮುಂತಾದ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.
ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ ಯಾವುದು? : ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಹಾರ ಹಾಕುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜವಾದ ಗೌರವ.
ಒಬ್ಬ ಮಗುವಿನ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸುವುದು—ಅಹಿಂಸೆ. ಒಂದು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮುಂದೆ ಬರುವುದು—ಅಹಿಂಸೆ. ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು—ಅಹಿಂಸೆ. ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಆಲಿಸಿ ನೆರವಾಗುವುದು—ಅಹಿಂಸೆ. ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧನ ಕೈಹಿಡಿಯುವುದು—ಅಹಿಂಸೆ. ಅನಾಥ ಮಗುವಿಗೆ “ನೀನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಲ್ಲ; ಸಮಾಜ ನಿನ್ನೊಂದಿಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು—ಅಹಿಂಸೆಯ ಜೀವಂತ ರೂಪ.
ಕೈಲಾಶ್ ಸತ್ಯಾರ್ಥಿಯವರ ಸಂದೇಶದ ಸಾರವೂ ಇದೇ— ಮಕ್ಕಳ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ .
ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸದೆ—ಬದುಕೋಣ : ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಭಯ ಕಂಡಾಗ—ನಾವು ಅದರ ಭರವಸೆಯಾಗೋಣ. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೋವು ಕಂಡಾಗ—ನಾವು ಆಕೆಯ ಧ್ವನಿಯಾಗೋಣ. ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧನ ಕೈ ನಡುಗಿದಾಗ—ನಾವು ಆ ಕೈ ಹಿಡಿಯೋಣ. ಒಬ್ಬ ಅನಾಥ ಮಗು “ನನ್ನವರು ಯಾರು?” ಎಂದು ಹುಡುಕಿದಾಗ—“ನಾವು ಇದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಸಮಾಜವಾಗೋಣ.
ಏಕೆಂದರೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಹಾಕುವ ಹೂವು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಬಾಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಒಂದು ಮಗುವಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವ ಭರವಸೆಯ ಬೀಜ ಎಂದಿಗೂ ಬಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಗುವಿನ ನಗು ಉಳಿದರೆ—ಅಹಿಂಸೆ ಗೆದ್ದಂತೆ. ಮಹಿಳೆಯ ಕಣ್ಣೀರು ನಿಂತರೆ—ಅಹಿಂಸೆ ಗೆದ್ದಂತೆ. ವೃದ್ಧನಿಗೆ ಆಸರೆ ಸಿಕ್ಕರೆ—ಅಹಿಂಸೆ ಗೆದ್ದಂತೆ. ದುರ್ಬಲನಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಸಿಕ್ಕರೆ—ಅಹಿಂಸೆ ಗೆದ್ದಂತೆ.
ಅಹಿಂಸೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದಿರುವುದಲ್ಲ; ನೋವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಮನಸ್ಸು ಕರಗುವುದು, ಅನ್ಯಾಯ ಕಂಡಾಗ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು, ಅಸಹಾಯಕನಿಗೆ ಕೈ ಚಾಚುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಬದುಕಿಗೂ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು. ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆಚರಿಸಬೇಡಿ—ಅದನ್ನು ಬದುಕೋಣ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸೋಣ. ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸೋಣ. ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗೋಣ. ದುರ್ಬಲರಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗೋಣ. ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬದುಕೋಣ.
“ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿನ ನಗು—ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕನಸಿನ ಭಾರತದ ಬೆಳಕು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣ್ಣೀರಿನ ಅಂತ್ಯ—ಅಹಿಂಸೆಯ ನಿಜವಾದ ವಿಜಯ.” ಇದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ.
